Oil in the Shadow of the “Mother of All Bombs”: How Close Are Markets to the Brink of War?
نفت در سایه «مادر همه بمب‌ها»؛ بازارها تا کجا به لبه پرتگاه جنگ نزدیک می‌شوند؟
به قلم دکتر رضوانی
تنش‌های خاورمیانه بار دیگر شعله‌های ریسک ژئوپلیتیک را در بازار جهانی نفت برافروخته‌اند.
حملات حوثی‌ها به اهداف راهبردی عربستان سعودی، تداوم اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز و انتشار گزارش‌هایی درباره بررسی گزینه استفاده آمریکا از بمب غیرهسته‌ای MOAB علیه زیرساخت‌های انرژی ایران، معادله عرضه، امنیت انرژی و انتظارات قیمتی را وارد مرحله‌ای حساس کرده است.
اما پرسش اصلی این است: آیا بازار نفت در آستانه یک جهش قیمتی تازه قرار دارد یا سایه رکود اقتصادی می‌تواند تمام این تنش‌های ژئوپلیتیک را خنثی کند؟
در شرایط کنونی، نفت همچنان از صرف ریسک جنگی حمایت می‌گیرد؛ زیرا هرگونه تشدید درگیری‌ها یا اختلال بیشتر در مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند عرضه جهانی را با تهدید مواجه کند.
تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انتقال نفت جهان، در مرکز این معادله قرار دارد. تداوم ناامنی در این مسیر می‌تواند هزینه حمل‌ونقل دریایی و بیمه را افزایش دهد و انتظارات بازار را به سمت قیمت‌های بالاتر سوق دهد.
بااین‌حال، نباید یک نکته اساسی را نادیده گرفت: ریسک جنگی الزاماً به معنای افزایش بی‌وقفه قیمت نفت نیست. اگر چشم‌انداز رشد اقتصاد جهانی تضعیف شود، تقاضای انرژی کاهش یابد یا بازارهای سهام با موجی از فروش سنگین مواجه شوند، فشار نزولی ناشی از نگرانی‌های اقتصادی می‌تواند در برابر اثر افزایشی تنش‌های سیاسی قرار گیرد.
از سوی دیگر، گزارش‌های مربوط به بررسی گزینه‌های نظامی آمریکا، از جمله احتمال استفاده از «مادر همه بمب‌ها»، باید با احتیاط تفسیر شوند.
تدوین طرح اضطراری به معنای تصمیم قطعی برای اجرای آن نیست. بااین‌حال، حتی احتمال گسترش دامنه درگیری به زیرساخت‌های انرژی نیز می‌تواند انتظارات معامله‌گران را تغییر دهد و نوسانات بازار را افزایش دهد.
در چنین فضایی، مسیر آینده نفت به سه متغیر کلیدی وابسته است: شدت و دامنه درگیری‌ها، وضعیت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز و سرنوشت مذاکرات آمریکا و ایران. هر نشانه‌ای از کاهش تنش‌ها می‌تواند بخشی از صرف ریسک جنگی را از قیمت‌ها حذف کند؛ در مقابل، تشدید درگیری‌ها یا اختلال پایدار در عرضه، احتمال افزایش بیشتر قیمت‌ها را تقویت خواهد کرد.
بااین‌همه، متغیر چهارم را نباید فراموش کرد: رشد اقتصادی جهان.
بازاری که امروز از ترس جنگ قیمت‌گذاری می‌کند، ممکن است فردا با نگرانی از رکود، مسیر متفاوتی در پیش بگیرد.
جمع‌بندی : بازار نفت اکنون میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است؛ از یک سو، ریسک ژئوپلیتیک و تهدید عرضه و از سوی دیگر، احتمال تضعیف تقاضا در صورت وخامت شرایط اقتصادی.
در این وضعیت، نه صعود قیمت‌ها را باید قطعی دانست و نه اثر تنش‌های نظامی را دست‌کم گرفت.
آنچه اهمیت دارد، تفکیک اخبار و تهدیدها از تحولات واقعی عرضه و تقاضاست؛ زیرا در بازار نفت، گاهی خود جنگ قیمت‌ها را بالا می‌برد و گاهی ترس از رکود، تمام معادلات جنگ را تغییر می‌دهد.
